06/09/2026
മണ്ണാർക്കാട് വെച്ച് നടന്ന, പ്രിയപ്പെട്ട ജി പിയുടെ യാത്രാവിവരണ പുസ്തകം ‘ നാഗരികതയുടെ പിരമിഡുകൾ’ എന്ന യാത്രാവിവരണ പുസ്തകത്തിന്റെ പുസ്തക ചർച്ചയിൽ പങ്കെടുത്തു. പുസ്തകത്തിന് ഞാൻ എഴുതിയ ആമുഖത്തിന്റെ ഒരു വിശദീകരണമാണ് അവിടെ സംസാരിച്ചത്. ജിപിക്കൊപ്പം ഒരു സെൽഫിയും എടുത്തു. ആ ആമുഖത്തിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ :
ജി.പിയുടെ കൂടെ രണ്ടു ഘട്ടങ്ങളിലായി പതിനാലു ദിവസമാണ് ഈജിപ്തിൽ ഞാൻ യാത്ര ചെയ്തത്. ആ യാത്രയിൽ മുഴുവൻ ഈജിപ്തിനെ സമഗ്രമായി അറിയാനുള്ള ശ്രമങ്ങളിലായിരുന്നു അദ്ദേഹം. സാധാരണ ടൂറിസ്റ്റുകൾ പോകുന്ന സ്ഥലങ്ങളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ചരിത്രവും സംസ്കാരവും ഭാഷയും ചലച്ചിത്രവും ഒക്കെ അറിയാനുള്ള വിഹഗമായ യാത്രകൾ ആയിരുന്നുവത്. 'നാഗരികതയുടെ പിരമിഡുകൾ' ഇത്രയും വിശദമായ ആഖ്യാനങ്ങളിലേക്കു വികസിച്ചത്, ആ യാത്രകളുടെ സ്വഭാവം അങ്ങനെ ആയതിനാൽ കൂടിയാണ്.
അമേരിക്കൻ യൂണിവേഴ്‌സിറ്റി ഇൻ കൈറോവിലെ, പാകിസ്ഥാൻകാരിയായ ഈജിപ്തോളജി പ്രൊഫസറായ സാലിമ ഇക്രാം പറയാറുണ്ട്, ഈജിപ്ത് കാണുന്ന ഏതൊരാളും ആന്തരികമായ മാറ്റങ്ങളോടെയാണ് മടങ്ങുന്നതെന്ന്. വളരെ പ്രസ്കതമായ വാചകമാണിത്. ഈജിപ്ത് ചരിത്രത്തെക്കുറിച്ചും സംസ്കാരത്തെകുറിച്ചുമുള്ള നമ്മുടെ ബോധ്യങ്ങളിൽ കനത്ത ആഘാതങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കും. നമ്മൾ ജീവിക്കുന്ന കാലത്തെ മനുഷ്യരാണ് മികച്ചവർ എന്ന ധാരണകളെ തകിടംമറിച്ചു കളയും.
ജി.പി യുടെ ഈ യാത്രയിൽ ഉണ്ടായിരുന്ന എഴുത്തുകാരനും ഫിപ്രെസ്‌കി പ്രസിഡന്റുമായ വി കെ ജോസഫ്, ലക്സർ കണ്ട ശേഷം പറഞ്ഞൊരു വാചകമുണ്ട്. "ഞാൻ അറുപത്തിരണ്ടു രാജ്യങ്ങൾ സന്ദർശിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷെ, അവയേക്കാളേറെ എന്നെ അതിശയിപ്പിച്ചു കളഞ്ഞിരിക്കുന്നു ഈജിപ്ത്. നിങ്ങൾ ലോകത്ത് എവിടെ പോയിട്ടില്ലെങ്കിലും ഈജിപ്തിൽ പോകണം. കാരണം
അത്രയും മഹത്തായ സാംസ്കാരിക പൈതൃകം ഉള്ള നാടാണ് ഇത്.
ജി പിയുടെ യാത്രാ വിവരണത്തിന്റെ മുഖ്യ സവിശേഷത, വൈകാരിക അനുഭവങ്ങളെയും ചരിത്രത്തെയും ഒരുപോലെ ഉൾച്ചേർത്തിരിക്കുന്നു എന്നതാണ്. ഈജിപ്തിനെക്കുറിച്ച് മലയാളത്തിൽ വരുന്ന ഏറ്റവും ദീർഘമായ ഒരു പുസ്തകമായിരിക്കും ഇത്. ഇത്രമേൽ എഴുതിയാലും തീരാത്ത മഹാ നാഗരിഗതയായ ഈജിപ്തിന്റെ ഒരേ സമയം നാല് തരത്തിലാണ് ജി പി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്.
ഒന്ന്: ബി സി 3200 മുതൽ തുടങ്ങുന്ന ഫറോവ സംസ്കാരത്തെയും ഗ്രീക്കോ- റോമൻ സംസ്കാരത്തെയും പിന്നീട് ഇസ്ലാമിക സംസ്കാരത്തെയും, ജമാൽ അബ്ദുൽ നാസർ വികസിപ്പിച്ച ആധുനിക ഈജിപ്തിനെയും അദ്ദേഹം വിശദമായി അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. അതേസമയം ഈജിപ്ഷ്യൻ സംസ്കാരത്തിന്റെ രൂപഭാവങ്ങളെ നിർണ്ണയിച്ച മഹാനഗരങ്ങളെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. കെയ്റോ, സക്കാറ, ലക്സർ, അസ്വാൻ, അലക്സാണ്ട്രിയ, സിവ അങ്ങനെയുള്ള ഭൂമികകളുടെ കഥകൾ ഇത്ര വിശദമായി മലയാളത്തിൽ വരുന്നതും ആദ്യമായിട്ടാവും. ഇതിൽ തന്നെ സിവ ഒയാസിസിനെക്കുറിച്ചുള്ള വിവരണം ഏറെ ഹൃദ്യമായി എനിക്ക് അനുഭവപ്പെടുകയുണ്ടായി.
മൂന്നാമതായി ഈജിപ്തിനെ നിർണ്ണയിച്ച വ്യക്തികളുടെ ചരിത്രങ്ങളിലേക്ക് ഈ യാത്രാവിവരണം വിശദമായി കടന്നുചെല്ലുന്നു . സലാഹുദ്ദീൻ ആവട്ടെ, ജമാൽ അബ്ദുൽ നാസർ ആവട്ടെ, റാംസിസ് രണ്ടാമൻ ആവട്ടെ, യൂസഫ് ഷാഹിൻ ആവട്ടെ, നജീബ് മഹ്ഫൂസ് ആവട്ടെ- വായനക്കാരനു വിശദമായ ഒരു പരിപ്രേക്ഷ്യം കിട്ടും വിധമാണ് ജിപി അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. നാലാമതായി, സമകാലിക ഈജിപ്ഷ്യൻ ജനതയുടെ സൂക്ഷ്മ ആഖ്യാനങ്ങളാണ്. ആലമീന് എന്ന ലോകത്തിലെ നഗരങ്ങളിൽ ഒന്നിനെ എങ്ങനെ ഈജിപ്ത് രൂപപ്പെടുത്തുന്നു എന്ന് നിരീക്ഷിക്കുന്ന ജിപി എൽ ഗോന, എന്ന സ്വകാര്യ ബീച്ച് നഗരത്തിന്റെ സമൃദ്ധമായ വിവരണവും പങ്കുവെക്കുന്നു. ഈജിപ്ഷ്യൻ ഭക്ഷണ രീതികൾ, രാത്രി ജീവിതം, ഗ്രാമീണ ജീവിതങ്ങളുടെ ഭംഗി- തുടങ്ങി ഈജിപ്തുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സർവ്വതിനെയും പലയിടങ്ങളിൽ ആയി പരിചയപ്പെടുത്തുന്നു.
ജി പി നടത്തിയത് കേവലമൊരു യാത്ര മാത്രമായിരുന്നില്ല. ഈ യാത്രക്ക് ആറ് മാസം മുമ്പേ അദ്ദേഹം ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തിയിരുന്നു. ഒരു ട്രാവൽ ഏജൻസി വഴി ബന്ധപ്പെട്ട് കിട്ടിയ യാത്രാ ചാർട്ട് എന്നെ കാണിച്ചപ്പോൾ, അതിൽ ഇസ്ലാമിക സംസ്കാരവുമായോ ഗ്രീക്കോ റോമൻ സംസ്കാരവുമായോ ബന്ധപ്പെട്ട ഒന്നുമില്ല എന്നുള്ള വസ്തുത ഉണർത്തിയപ്പോൾ, ഈജിപ്തിനെ സമഗ്രമായി അറിയാൻ ഇത്ര നാൾ വേണമെന്നും അങ്ങനെ എല്ലാം ഉൾപ്പെടുത്തി, ഒരു പ്ലാൻ തയ്യാറാക്കി തരാനും അദ്ദേഹം ആവശ്യപ്പെടുകയായിരുന്നു. പതിനൊന്ന് ദിവസത്തെ യാത്ര പ്ലാനിൽ അങ്ങനെയൊരു യാത്ര സജ്ജീകരിക്കുകയായിരുന്നു. രാവിലെ ഒൻപത് മുതൽ രാത്രി 9 വരെ മിക്ക ദിവസങ്ങളിലെയും കറക്കങ്ങൾ നീണ്ടു. പിന്നെയും, പുലർച്ചെ എഴുന്നേറ്റ് താമസിക്കുന്ന നഗരങ്ങളിലൂടെ അദ്ദേഹം ഒറ്റക്ക് നടന്നു. അസ്വാനിൽ അങ്ങനെ നടക്കുമ്പോൾ ഫലസ്തീൻ എന്ന് പേരുള്ള കഫെ കണ്ടതും അവിടെ നിന്ന് ചായ കുടിച്ചതും ഏറെ അവേഷത്തോടെ അദ്ദേഹം പറയുകയുണ്ടായി.
യാത്രകൾ ആസ്വാദനം മാത്രമല്ല, ജിപിക്ക്. രാഷ്ട്രീയമായ തന്റെ തിരിച്ചിരിവുകൾ അരക്കെട്ട് ഉറപ്പിക്കാനും ബോധ്യങ്ങൾക്ക് പുതിയ മാനങ്ങൾ നല്കാനും ഉള്ള പ്രയാണം ആണ്. അതുകൊണ്ടാണ് അദ്ദേഹം സൂയസ് കനാലും, അസ്വാൻ ഡാമും നിർബന്ധമായും കാണണം എന്ന് ആദ്യമേ പറഞ്ഞത്. രണ്ടും ആധുനിക മനുഷ്യരുടെ മഹാനിർമിതികൾ എന്നതിനപ്പുറം, പടിഞ്ഞാറൻ അധിനിവേശ ശക്തികളുടെ താല്പര്യങ്ങൾക്ക് മേൽ, ഈജിപ്തിന്റെ ഉന്നതനായിരുന്ന നേതാവ് ജമാൽ അബ്ദു നാസറിന്റെ ഇച്ഛാശക്തി കാണിക്കുന്ന കാഴ്ചകൾ ആണ്. സൂയസ് ദേശ സൽകരിച്ചു, പടിഞ്ഞാറൻ താൽപര്യങ്ങൾക്ക് പ്രഹരം നൽകിയ നാസർ, അസ്വാൻ ഹൈ ഡാം പണിതപ്പോൾ എല്ലാ ശ്രമവും എടുത്തു തടയാൻ ശ്രമിച്ച അമേരിക്കയേ ഞെട്ടിച്ചു, സോവിയറ്റ് യൂണിയൻ സഹായത്തോടെ ആ പദ്ധതി പൂർത്തിയാക്കുക ആയിരുന്നു. ആ രണ്ട് സംഭവങ്ങളും കഴിഞ്ഞ നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ സംഭവങ്ങൾ ആയിരുന്നു. ജമാൽ അബ്ദു നാസർ ചെറുപ്പ കാലത്ത് ചായ കുടിക്കാൻ വന്ന കഫെ റിച്ചെയിൽ അദ്ദേഹം പോകുക ഉണ്ടായി. അവിടെ നിന്ന് കോഫി കുടിക്കുമ്പോൾ നാസറിനെക്കുറച്ചു അദ്ദേഹം വീണ്ടും വാചാലനായി.
രണ്ടാം യാത്ര അദ്ദേഹം നടത്തുന്നത്, അറബ് ആഫ്രിക്കൻ ലോകത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാന ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവൽ ആയ എൽ ഗോന ഫെസ്റ്റിവലിലെ ജൂറി ആയിട്ടാണ്. അന്നേരം വരുമ്പോൾ പ്രധാനമായി ആവശ്യപ്പെട്ടത്, യൂസഫ് ഷഹീൻ ജീവിച്ച അപ്പാർട്ട്മെൻറ് കാണണം എന്നായിരുന്നു. ഞങ്ങൾ ദീർഘമായി അന്വേഷിച്ചാണ് അത് കണ്ടെത്തുന്നത്. കൈറോവിലെ സമാലികിലെ ഇരുപത് നിലകൾ ഉള്ള ആ ഫ്ലാറ്റ് സമുച്ചയത്തിന്റെ ചുവരിൽ, ഇവിടെ യൂസഫ് ഷഹീൻ വസിച്ചിരുന്നു എന്ന മുദ്ര കണ്ടപ്പോൾ ജി പി അല്പം വികാരാധീനൻ ആയ പോലെ തോന്നി. ഈജിപ്തിലെ ആദ്യ യാത്രയിൽ തഹ്രീർ സ്ക്വയർ അമേരിക്കൻ യൂനിവേഴ്സിറ്റി ബുക്സ് സ്റ്റാളിൽ പോയി ഒരു പെട്ടിയിൽ കൊള്ളാവുന്ന അത്രയും പുസ്തകങ്ങൾ വലിയ വില കൊടുത്തു അദ്ദേഹം വാങ്ങിയിരുന്നു. അവയിൽ പലതും സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടവ ആയിരുന്നു. ആ വായനയിൽ നിന്നാണ് യൂസഫ് ഷഹീനിലേക്ക് അദ്ദേഹം എത്തുന്നതും വിശദമായ പഠനങ്ങൾ നടത്തുന്നതും. ഈ പുസ്തകത്തിൽ അവ വിവരിക്കുന്നുണ്ട്. യാത്ര കഴിഞ്ഞാൽ ആ അധ്യായം അവസാനിക്കുക അല്ല, ജിപിയെ സംബന്ധിച്ച്. ഒരുപാട് ചരിത്ര സാംസ്കാരിക അന്വേഷണങ്ങളിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയാണ്. ഈ പുസ്തകം അതിനാൽ തന്നെ കേവല യാത്രാവിവരണം എന്നതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ഈജിപ്തിനെകുറിച്ചുള്ള ചരിത്ര സംസ്കാരിക പഠനമാണ്.
