29/06/2026
ලෝකයේ දිගුකාලීන පැවැත්ම සහ ජීවත්වීම අතින් අසමසම වාර්තාවකට හිමිකම් කියන සත්ව කොට්ඨාසයක් තමයි ග්‍රීන්ලන්ත මෝරුන් (Greenland sharks) කියන්නේ. දත්ත විශ්ලේෂණ (Data analytics) සහ උසස් රසායනාගාර මෘදුකාංග භාවිත කරමින් උන්ගේ ඇස්වල ඇති ප්‍රෝටීන පරීක්ෂා කළ විද්‍යාඥයන් ඇස් උඩ යන සොයාගැනීමක් කර තිබෙනවා. ඒ අනුව මෙම මහා දැවැන්ත සතුන්ට වසර 250 සිට 500 දක්වා කාලයක් ජීවත් විය හැකි බවයි සොයාගෙන ඇත්තේ. මෑතකදී කරන ලද පර්යේෂණයකදී හමු වූ එක් ගැහැණු මෝරෙකුගේ වයස අවුරුදු 392ක් ලෙස ගණනය කර තිබෙනවා! ඒ කියන්නේ ඇය ඉපදිලා තියෙන්නේ 1600 ගණන්වල මුල් භාගයේදීයි. නූතන යටිතල පහසුකම්, විදුලි බලය හෝ ගෝලීය ආර්ථිකය කියන දේවල් ලෝකයට බිහිවෙන්නත් බොහෝ කාලයකට පෙර සිටම ඇය මේ මහා සාගරයේ ජීවත් වී තිබෙනවා.
මෙම විශ්මයජනක ආයු කාලයේ රහස වෙන්නේ උන් සතු අතිශය මන්දගාමී පරිවෘත්තීය ක්‍රියාවලියයි (Extremely slow metabolism). ආක්ටික් කලාපයේ පවතින දැඩි ශීතල සහ ඔක්සිජන් අවම ගැඹුරු මුහුදු පරිසරයට උන්ගේ සිරුර ඉතා අපූරුවට හැඩගැසී තිබෙනවා. ඉතාමත් සුරක්ෂිත ආයෝජන උපායමාර්ගයක් (Investment strategy) වගේ, මේ මෝරුන් තමන්ගේ වර්ධනය සිද්ධ කරන්නේ ඉතාමත් සෙමින් සහ තිරසාරවයි. උන් වසරකට වර්ධනය වෙන්නේ එක සෙන්ටිමීටරයක් (1 cm) වැනි සුළු ප්‍රමාණයකින් පමණයි! විශේෂම දේ තමයි, ගැහැණු මෝරෙකු ලිංගිකව පරිණත වීමට (Reach maturity) අවුරුදු 150ක් පමණ කල්ගත වෙනවා. ඒ කියන්නේ සාමාන්‍ය මනුෂ්‍යයෙකුගේ ජීවිත රක්ෂණ කාල සීමාවකටත් වඩා වැඩි කාලයක් උන් තමන්ගේ බෝවීම ආරම්භ කරන්නත් කලින්ම මේ ලෝකයේ ගත කරනවා.
මෙම මන්දගාමී ජීවන රටාව උන්ගේ දෛනික ක්‍රියාවලීන්ටත් සෘජුවම බලපානවා. උන් ඉතා අලස ලෙස සහ සෙමින් ගමන් කරන නිසා උන්ව "නිද්‍රාශීලී මෝරුන්" (Sleeper sharks) ලෙසත් හඳුන්වනවා. එමෙන්ම උන්ගේ මස්වල ශරීරය අයිස් වීම වළක්වන ස්වභාවික රසායනික සංයෝග අඩංගු වන අතර, එමඟින් උන්ගේ මස් මිනිස් පරිභෝජනයට අධික ලෙස විෂ සහිත (Highly toxic) වෙනවා. එය ආහාරයට සුදුසු පරිදි සකස් කිරීමට නම් දැඩි අවදානම් කළමනාකරණ සහ සැකසුම් ක්‍රමවේද අනුගමනය කළ යුතුමයි. මීට අමතරව, උන්ගේ ඇස්වලට ඇලෙන විශේෂිත පරපෝෂිතයන් නිසා මේ මෝරුන් පසුවන්නේ අන්ධභාවයට ආසන්න තත්වයකයි.
අද අපි දකින හාවඩ් විශ්වවිද්‍යාලය ආරම්භ කරන කොට, ඉන්දියාවේ ටජ් මහල නිර්මාණය කරන කොට සහ නූතන ලෝක වෙළඳ ඉතිහාසය ලියැවෙන කොටත් මේ කියන සත්වයා කිසිදු කලබලයකින් තොරව මහා සාගරයේ අඳුරු ගැඹුරේ නිහඬවම පිහිනමින් සිටියා කියා සිතීම පවා ඇත්තටම ඇඟ කිලිපොලා යන කතාවක්. අදටත් උන් වසරකට සෙන්ටිමීටරයෙන් සෙන්ටිමීටරය වර්ධනය වෙමින් මහා සාගර පතුලේ ජීවත් වෙනවා! 🌍
