Guide John Thailand

18/01/2023

17/01/2023

06/01/2023

55 ประโยคภาษาพม่าที่ใช้สื่อสาร ในห้องเรียนคุณต้องรู้ 55 Burmese Classroom Expression You Must know. Classroom Language in Burmese. #เรียนพูดภาษาพม่า #ครูแซม #ค.....

06/01/2023

📚Beautiful HSK4 flashcards presented by YiminChineseThere are 2 versions you can chooseA. Without Audioshttps://etsy.me/3rLr5cFB. With Audios (All 600 word...

06/01/2023

03/12/2022

"จีน" แพ้ศึกสงคราม "พระญามังราย" แห่งล้านนา
เอกสารโบราณราชวงศ์หยวนบันทึกเหตุการณ์ไว้........................................................

“หยวนสื่อ” เป็นเอกสารบันทึกเรื่องราวในประวัติศาสตร์ราชวงศ์หยวนฉบับหอหลวง ซึ่งมีซ่งเหลียน (ค.ศ. 1310 – 1381) และหวังเหวย (ค.ศ. 1321 – 1374) เป็นผู้เขียนหลัก โดยเขียนในช่วง ค.ศ. 1368 – 1370 ตามคำสั่งของจักรพรรดิหงอู่ หรือ หมิงไท่จู่ ราชวงศ์หมิง เนื้อหาส่วนใหญ่คัดลอกจาก “สือลู่” ที่เขียนในราชวงศ์หยวน เพื่อรักษาความจริงของประวัติศาสตร์ให้รุ่นหลังสามารถยึดถือเป็นตัวอย่าง จักรพรรดิหมิงไท่จู่ของราชวงศ์หมิงมีคำสั่งว่า “เมื่อเขียนประวัติศาสตร์ให้ราชวงศ์หยวน อย่าให้คำวิพากษ์วิจารณ์มากมาย ให้เขียนตามเรื่องจริง ความดีความชั่วจะปรากฏมาด้วยเขาเอง” อย่างไรก็ตาม “หยวนสื่อ” มีเนื้อหาบันทึกว่าจีนและล้านนามีการติดต่อสัมพันธ์กันในราชวงศ์หยวน เช่น ในสมัยรัชกาลเฉิงจง (ค.ศ. 1294 – 1307) จักรพรรดิเฉิงจงสั่งกองทัพ 2 หมื่นคนไปตีปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ในปีที่ 4 รัชกาลไท่ติ้ง (ค.ศ. 1326) เจ้าน้ำท่วมแห่งปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ส่งบรรณาการให้แก่จีน

“ในสมัยราชวงศ์หยวน (ค.ศ. 1271 – 1368) จีนขยายอำนาจลงสู่พื้นที่ทางภาคใต้ ได้ยึดครองมณฑลยูนนานกับมณฑลกว่างสี และขยายอำนาจอย่างกว้างขวางทั้งในภูมิภาคยุโรป เอเชียและเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ราชวงศ์หยวนรุกรานอาณาจักรอันนัม (ดินแดนของชาวเวียดที่แพร่ขยายออกมาจากบริเวณเดิมแถบลุ่มแม่น้ำแดงและแม่น้ำดำ) พม่า จามปา และเกาะชวา โดยบังคับให้ยอมรับอำนาจและส่งเครื่องราชบรรณาการแก่ราชวงศ์หยวนมองโกล รัฐในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้บางแห่งจึงพยายามมองหาความช่วยเหลือและหาหนทางป้องกันภัยจากจีน ตัวอย่างเช่น ล้านนาและสุโขทัย”

ชาวจีนเรียกประเทศของตัวเองว่า “จงกั๋ว” หมายถึง “ประเทศอันเป็นศูนย์กลาง” เพราะชาวจีนแต่โบราณนั้นเชื่อว่าที่ตั้งประเทศของตนคือแผ่นดินที่ตั้งอยู่ตรงกลางของโลก มีผืนน้ำและเกาะแก่งต่าง ๆ ตั้งอยู่โดยรอบแผ่นดินจีน แต่ก็ยังมีอีกคำหนึ่งที่ชาวจีนใช้เรียกประเทศของตัวเองเช่นกัน คือคำว่า “จงหวา” คำว่า “จง” หมายถึง “ศูนย์กลาง” ส่วนคำว่า “หวา” หมายถึง “ความบรรเจิดหรือแจ่มจรัส” ชาวจีนแต่โบราณเชื่อว่าประเทศของตนนั้นเหนือกว่าแผ่นดินอื่นใดในโลก จึงเรียกชื่อประเทศว่า “ศูนย์กลางแห่งความแจ่มจรัส” ซึ่งน่าจะเป็นความหมายโดยรวมที่แท้จริง

ต้นแบบความคิดในเรื่องการจัดความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับรัฐต่าง ๆ พัฒนาจากระบบศักดินาของจีน ซึ่งยึดถือลัทธิขงจื่อ (Confucius) เป็นแนวคิดหลัก ตั้งแต่สมัยราชวงศ์โจว ผู้ปกครองที่มีอำนาจสูงสุด (จักรพรรดิ/ฮ่องเต้) เรียกตัวเองว่า “เทียนจื่อ” หมายถึง “โอรสแห่งสวรรค์” (Son of Heaven) ซึ่งเป็นศูนย์กลางของชนชั้นปกครอง แผ่นดินจีนล้วนเป็นแหล่งภายใต้สวรรค์ เป็นดินแดนของ “โอรสแห่งสวรรค์” ในสังคมจีนโบราณมีระบบชนชั้นที่เข้มงวดตามลัทธิขงจื่อ แต่ละชนชั้นต้องปฏิบัติตามระเบียบและหน้าที่ของตนเอง จักรพรรดิมีหน้าที่ปกครองแผ่นดินจีนให้มีความสุขสงบ ประชาชนทั้งหลายต้องยอมรับอำนาจและปฏิบัติตามฐานะของตนเอง จีนถือว่าตนเป็นอาณาจักรยิ่งใหญ่และตั้งอยู่ในศูนย์กลางอำนาจ จึงมีหน้าที่ปกป้องดูแลรัฐต่าง ๆ ที่อยู่รายล้อมและช่วยพัฒนาให้มีอารยธรรมก้าวหน้า อาณาจักรที่ด้อยกว่าจึงต้องยอมรับอำนาจปฏิบัติตามระเบียบ แสดงความจงรักภักดี และส่งบรรณาการให้แก่จีนตามข้อกำหนด

อาณาจักรล้านนาเป็นพื้นที่สำคัญที่ติดต่อกับยูนนาน พม่าและไทย ตั้งอยู่บนเส้นทางระหว่างจีนกับภาคพื้นทวีปตอนบนของภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และเป็นหนึ่งในรัฐที่ส่งบรรณาการให้แก่จีน อาณาจักรล้านนาได้ถูกบันทึกไว้ในประวัติศาสตร์จีนเป็นครั้งแรกในสมัยราชวงศ์หยวน ซึ่งคนจีนขณะนั้นเรียกอาณาจักรล้านนาว่า “ปาไป่สีฟู่” และเปลี่ยนชื่อในสมัยราชวงศ์หมิงเป็น “ปาไป่ต้าเตี้ยน” ความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างจีนกับอาณาจักรล้านนาสืบเนื่องตลอดมาประมาณ 300 ปี และสิ้นสุดลงเมื่ออาณาจักรล้านนาตกเป็นส่วนหนึ่งของพม่า จีนและล้านนายังไม่มีดินแดนติดต่อกันราชวงศ์หยวนได้ตั้งสำนักปกครองกองทัพที่ยูนนาน เพื่อปกป้องความมั่นคงในพื้นที่ชายแดน และมีนโยบายขยายอำนาจไปสู่พื้นที่ตอนบนในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ซึ่งรวมถึงพม่า ปาไปสีฟู่ (ล้านนา) อันนัม และลาวในเวลาเดียวกันพระญามังรายได้ขยายอำนาจจากเมืองเชียงรายลงไปยังเมืองฝาง ทรงรวบรวมเมืองหริภุญชัยไว้ในอำนาจได้สำเร็จ จึงสร้างเมืองเชียงใหม่และสถาปนาอาณาจักรล้านนา การสร้างความสัมพันธ์ระหว่างจีนกับล้านนาจึงเริ่มพบในสถานภาพการขยายอำนาจของราชวงศ์หยวนและราชวงศ์มังราย

ในช่วงเวลาเดียวกัน พระญามังรายก็ขยายอำนาจไปเมืองเชียงรายและเมืองฝาง เนื่องจากได้พบการขยายอำนาจของราชวงศ์หยวนทางตอนเหนือ พระญามังรายจำเป็นต้องขยายอำนาจลงสู่ทางใต้และยึดครองเมืองหริภุญชัยได้สำเร็จในราว ค.ศ. 1292 โดยร่วมมือกับพระญางำเมืองและพ่อขุนรามคำแหงมหาราช ในปีเดียวกัน (ค.ศ. 1292) ราชวงศ์หยวนก็ได้วางแผนจะส่งกองทัพไปโจมตีปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) พระญามังรายพยามยามปกป้องรัฐของตนเองโดยร่วมมือกับเมืองที่อยู่ใกล้เพื่อต่อสู้กับราชวงศ์หยวน 2-3 ปี ปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ยั่วยุชายแดนจีนหลายครั้ง ทำให้ราชวงศ์หยวนส่งหลิวเซินนำกองทัพไปปราบปราม

ดังนั้นใน ค.ศ. 1301 ราชวงศ์หยวนเตรียมตัวยกทัพโดยจัดตั้งกองทัพทหารปราบปาไป่สีฟู่เฉพาะที่รวบรวมทหารมองโกลและทหารท้องถิ่นของยูนนาน จักรพรรดิ “ส่งทหารหลิวเซิน เหอล่าไต้ เจิ้งโย่วนำทหารสองหมื่นนายไปปราบปรามปาไป่สีฟู่ (ล้านนา)” แต่ในขณะที่ราชวงศ์หยวนส่งกองทัพไปปราบปรามปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ระหว่างนั้นเกิดกบฏในท้องที่ยูนนานและมีการทำสงครามกับพม่าจนสูญเสียกำลังทัพจำนวนมาก ซึ่งส่งผลต่อการปราบปาไป่สีฟู่ (ล้านนา)

ราชวงศ์หยวนทุ่มเทกำลังทหารอย่างน้อย 2-3 หมื่นคนเพื่อไปตีปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) แต่สุดท้ายไม่สำเร็จ ทำให้ราชวงศ์หยวนเสียหายอย่างหนัก ทั้งคน ม้า และเงิน ในอีกด้านหนึ่งยังทำให้เมืองต่าง ๆ ในชายแดนเกิดความวุ่นวาย จึงมีขุนนางเสนอว่า “หลิวเซินเดินทัพไกลไปตีปาไป่สีฟู่กั๋ว เป็นการศึกซึ่งไม่ยุติ ทำให้ราษฏรเดือดร้อนและเกิดจลาจลในระหว่างทาง หลิวเซินปราบการกบฏไม่ได้ ยังทิ้งทหารหลบหนีใน ค.ศ. 1302 เดือนมีนาคม จักรพรรดิปลดหลิวเซิน และขุนนางอีกสองคนยังถูกประหารชีวิต เนื่องจากแพ้ศึกและเสียไพร่พลในการปราบปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) สุดท้ายการใช้กำลังทหารบังคับล้านนาให้ยอมรับอำนาจของราชวงศ์หยวนจึงล้มเหลวโดยสิ้นเชิง

เนื่องจากราชวงศ์หยวนล้มเหลวครั้งยกทัพไปเกลี้ยกล่อมปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ราชวงศ์หยวนจึงปรับกลยุทธ์เป็นการส่งราชทูตไปเกลี้ยกล่อมปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ในขณะเดียวกัน สถานการณ์ของปาไป่สีฟู่ (ล้านนา) ได้ปรับเปลี่ยน จึงยอมสวามิภักดิ์และถวายบรรณาการให้ราชวงศ์หยวน สมัยคริสต์ศตวรรษที่ 15 ความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างทั้ง 2 รัฐพัฒนาอย่างราบรื่นบนพื้นฐานที่มีความมั่นคงภายในภายใต้ระบบอุปถัมภ์ ล้านนาถวายบรรณาการและรายงานสืบต่อตำแหน่งตามปกติ จีนก็ส่งราชทูตและตอบแทนสิ่งของต่าง ๆ ตามกำหนด ความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างจีนกับล้านนามีวัตถุประสงค์เพื่อประโยชน์ทางการเมืองและการทหารอย่างชัดเจน แต่ในตอนต้นศตวรรษที่ 16 สถานการณ์ในภาคเหนือของเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มีการปรับเปลี่ยน ซึ่งไดเวียดและพม่าได้ขยายอำนาจอย่างรวดเร็ว ทำให้จีนเสียอำนาจการปกครองในพื้นที่บริเวณนี้เรื่อย ๆ จนจีนไม่สามารถช่วยล้านนา จึงปล่อยให้ล้านนาตกเป็นเมืองขึ้นของพม่า และความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างจีนกับล้านนาจึงสิ้นสุดลงไป

อ้างอิง :
โจวปี้เฝิง, ล้านนาสวามิภักดิ์ ความสัมพันธ์ในระบบบรรณาการระหว่างจีนกับล้านนา, กรุงเทพฯ: มติชน, 2565
........................................................

#ล้านนา #เชียงใหม่ #พิพิธภัณฑ์ #ศูนย์มรดกเมืองเชียงใหม่ #清邁 #元代

14/10/2022

ททท. เชิญผู้ประกอบท่องเที่ยวร่วมงานประชุมอบรมเชิงปฏิบัติการโครงการ “เจ้าบ้านที่ดี” NEW CHAPTERS NEXT NORMAL
ตั้งแต่วันนี้ – 18 ตุลาคม 2565 ฟรี!
จำนวนจำกัด 2,500 ท่านเท่านั้น (ภูมิภาคละ 500 ท่าน)
แล้วพบกันที่งาน 1-2 พฤศจิกายน 2565 พร้อมกัน 5 ภูมิภาค ทั่วประเทศ
ลงทะเบียนคลิก!
https://forms.gle/4QQr7CwWGuXsATAA8
สอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ไลน์

07/10/2022

03/09/2022

ที่วัดพระเชตุพนฯ หรือที่ใครต่อใครนิยมเรียกกันแบบสะดวกปากมากกว่าว่า “วัดโพธิ์” นั้น
นอกจากจะมีประติมากรรมรูป “ฤๅษีดัดตน” ในอิริยาบถต่างๆ ประดับประดาอยู่ที่เขามอ (คือภูเขาจำลอง ที่ใช้ประดับตกแต่งในสวนหรืออุทยาน โดยคำว่า “มอ” นั้น เข้าใจว่ากร่อนมาจากคำว่า “ถมอ” ที่แปลว่า “หิน” ในภาษาเขมร) ทั้งหลาย ที่สร้างรายล้อมรอบระเบียงคดของพระอุโบสถแล้ว ก็ยังมีจารึกที่เรียกกันว่า “จารึกโคลงภาพฤๅษีดัดตน” ประดับอยู่ในศาลารายหลังต่างๆ ภายในวัดอีกด้วย
และก็เป็นข้อความที่อยู่ในจารึกเหล่านี้นี่เองที่บอกกับเราว่า เมื่อเรือน พ.ศ.2379 รัชกาลที่ 3 ได้มีรับสั่งให้นำ “สังกสีดีบุกผสม หล่อรูป นักสิทธิ์แปดสิบให้ เทอดถ้าดัดตน” (อักขรวิธีตามจารึก)
ข้อความข้างต้นสามารถแปลไทยเป็นไทยอีกที เพื่อให้อ่านเข้าใจง่ายขึ้นได้ว่า รัชกาลที่ 3 ได้รับสั่งให้หล่อรูปสำริด “นักสิทธิ์” ดัดตนขึ้นมา 80 ตน
ส่วนเจ้า “นักสิทธิ์” ที่ว่านี่คือ “สิทธะ” ในปรัมปราคติของชมพูทวีป ซึ่งมีความหมายแตกต่างกันไปในหลากหลายคัมภีร์ แถมยังต่างกันในรายละเอียดของแต่ละศาสนาอีกด้วย แต่รวมๆ แล้วก็หมายถึง ผู้วิเศษ ผู้มีฤทธิ์ หรือผู้บรรลุธรรมชั้นสูง
ก็อย่างที่โลกภาษาไทยเรารับเอามาแล้วมักจะให้ภาพแบบเหมารวมว่าเป็น “ฤๅษี” นั่นแหละครับ
แต่ถ้าจะว่ากันตามคติของชมพูทวีปอย่างเคร่งครัด “ฤๅษี” กับ “นักสิทธิ์” นั้นถึงจะมีภาพลักษณ์ที่ใกล้เคียงกันอยู่มาก แต่ก็ไม่น่าจะหมายถึงสิ่งเดียวกันเสียทีเดียว
ข้อความในคัมภีร์ศักดิ์สิทธิ์ระดับที่นับเป็นหนึ่งในมหาปุราณะ (คัมภีร์ในศาสนาประเภทปุราณะของพราหมณ์มีนับพันฉบับ แต่ที่ถูกยกเป็นฉบับมหาปุราณะมีเพียง 18 ฉบับ) ซึ่งรู้จักกันอย่างแพร่หลายในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูอย่างอัคนิปุราณะ ระบุว่าตัวอักษร “ฤ” มีความหมายว่า “เสียง” และคำว่า “ฤๅษี” ก็มีรากมาจากความหมายเดียวกันนี้เอง
ความในอัคนิปุราณะตอนนี้มักถูกนำไปอธิบายความกันต่อไปว่า ในยุคสมัยที่ยังไม่นิยมบันทึกข้อความกันเป็นตัวอักษร พระเวทหรือศาสตร์ต่างๆ นั้นถูกท่องบ่นและถ่ายทอดผ่านทาง “เสียง” ที่เปล่งออกจากปากของฤๅษีนี้เอง
ไม่ว่าคำอธิบายนี้จะถูกต้องหรือไม่ก็ตาม แต่ก็ช่วยให้เราเห็นภาพของ “ฤๅษี” ในความหมายของโลกแห่งความเป็นจริง มากกว่าเรื่องของอิทธิปาฏิหาริย์ ว่าหมายถึง “นักบวช”
แต่นักบวชในที่นี้นั้นต่างจาก “พราหมณ์” เพราะฤๅษีนั้นสามารถมาจากวรรณะใดก็ได้ ไม่จำเป็นต้องเป็นบุคคลที่เกิดในวรรณะพราหมณ์เท่านั้น ดังปรากฏมีฤๅษีประเภทหนึ่งในปรัมปราคติของพวกพราหมณ์ที่เรียกว่า “ราชฤๅษี” คือกษัตริย์ที่สละราชย์ออกบวช เป็นต้น
ในกรณีความเข้าใจพื้นฐานของศาสนาพราหมณ์-ฮินดูแล้ว “ฤๅษี” จึงแตกต่างจาก “นักสิทธิ์” เพราะหมายถึงผู้ปฏิบัติ มากกว่าสิ่งมีชีวิตในอีกสปีชีส์หนึ่ง ที่มีอำนาจวิเศษเหนือมนุษย์
แต่ก็แน่นอนนะครับว่าในแง่ของปรัมปราคติ โดยเฉพาะในศาสนาพราหมณ์-ฮินดูนั้น ฤๅษีย่อมมีฤทธิ์วิเศษ แถมฤๅษีบางตนถึงกับมีอิทธิเดชขนาดที่สาปพระอินทร์และเทวดาในปกครองของพระอินทร์ให้ไม่มีฤทธิ์ได้เสียด้วยซ้ำไป
ภาพของ “ฤๅษี” กับ “นักสิทธิ์” จึงปนๆ และคล้ายคลึงกันอยู่มาตั้งแต่ในชมพูทวีปแล้วนั่นแหละ
ผมไม่แน่ใจนักว่า ในสมัยรัชกาลที่ 3 ความเข้าใจเรื่อง “ฤๅษี” และ “นักสิทธิ์” นั้น ผู้คน โดยเฉพาะบรรดานักปราชญ์ผู้ประพันธ์สิ่งที่ทุกวันนี้เราเรียกกันว่า โคลงภาพฤๅษีดัดตนนั้น จะยังสามารถจำแนกแยกจากกันเหมือนชุดความรู้เมื่อแรกมีในชมพูทวีปได้หรือเปล่า? (เพราะผมเองก็ไม่คิดว่าผู้คนในสมัยนั้นจะไม่สับสนกับคำศัพท์ที่ต้องค้นไปถึงต้นตอในคัมภีร์ทางศาสนาเหล่านี้)
แต่ก็อยากจะตั้งข้อสังเกตไว้ด้วยว่า เมื่อครั้งที่มีการสร้างประติมากรรมรูปฤๅษีดัดตนเหล่านี้ พร้อมๆ กับที่มีการจารึกโคลงภาพฤๅษีดัดตนชุดนี้นั้น ได้มีการรวบรวมเอาผู้วิเศษที่อยู่นอกเหนือจักรวาลวิทยาของศาสนาพราหมณ์-ฮินดู และศาสนาอื่นๆ ในชมพูทวีปเอาไว้ด้วย
ตัวอย่างที่ชัดเจนที่สุดน่าจะเป็นภาพของ “โยฮัน” ที่ในโคลงภาพฤๅษีดัดตนระบุว่า “ปริพาชกนี้ชื่อโยฮัน แลเฮย” ซึ่งก็ยังมีรูปประติมากรรมอยู่ในเขามอที่วัดโพธิ์มาจนทุกวันนี้
คำว่า “ปริพาชก” นั้นมีความหมายตรงตัวว่า ผู้จาริกไป หรือผู้ท่องเที่ยวไป แต่โดยทั่วไปแล้วในโลกของภาษาไทยมักจะหมายถึง “นักบวชนอกพุทธศาสนา” ซึ่งก็เห็นได้ชัดเจนจากทั้งชื่อ และเสื้อผ้าหน้าผมของโยฮัน โดยเข้าใจว่าน่าจะหมายถึงนักบวชโยฮัน ผู้ทำพิธีล้างบาปให้พระคริสต์
แต่โยฮันก็ไม่ใช่อะไรที่เรียกว่าปริพาชก (ควรสังเกตด้วยว่า เมื่อในโลกภาษาไทยมักจะใช้คำนี้ในความหมายของนักบวชนอกพุทธศาสนาแล้ว ทำไมจึงไม่เรียกฤๅษีของพวกพราหมณ์-ฮินดูว่า ปริพาชกด้วย?) คนเดียวที่ปรากฏอยู่ในโคลงภาพฤๅษีดัดตนหรอกนะครับ ในโคลงภาพชุดนี้ยังมีปริพาชกจากจีนอยู่อีกด้วย ดังความที่ว่า
“ผู้ผนวดจีนแจ้งชื่อ หลี่เจ๋ง
อยู่เขตรเขาซ่าเหล็ง ติ่งสิ้ว” (อักขรวิธีตามจารึก)
“หลี่เจ๋ง” ที่ว่านี้คงจะหมายถึง “หลี่จิ้ง” จากตำนานโป๊ยเซียน ที่เป็นชาวเมือง “ซวนหยวน” (เพี้ยนเป็น “ซ่าเหล็ง” ในจารึก) ส่วนคำว่า “ติ่งสิ้ว” ในจารึกนั้นควรจะหมายถึง “ติ่งเซี้ยว” ที่หมายถึงราชวงศ์ถัง เพราะหลี่จิ้งเป็นขุนพลผู้เชี่ยวชาญด้านอักษรศาสตร์ที่มีชีวิตอยู่จริงระหว่างเรือน พ.ศ.1113-1192 ตรงกับช่วงราชวงศ์ถังนั่นเอง
สรุปง่ายๆ ได้ว่า ไม่ได้มีเฉพาะแค่นักสิทธิ์ หรือฤๅษีจากชมพูทวีป ไม่ว่าจะในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู หรือศาสนาพุทธหรอกนะครับ ที่ถูกอัญเชิญมาเป็นแบรนด์ แอมบาสซาเดอร์ รอบๆ เขามอที่วัดโพธิ์ เพราะมีทั้งนักบวชในศาสนาคริสต์และเซียนศาสนาเต๋าของจีนที่ถูกอัญเชิญมาอยู่ที่นี่ด้วย
และเอาเข้าจริงแล้วในบรรดาฤๅษี นักสิทธิ์ หรือผู้วิเศษที่ถูกนำมาแสดงความ “ดัดตน” อยู่ที่วัดโพธิ์นั้นก็ไม่ได้มีเฉพาะฤๅษีของพราหมณ์ชมพูทวีปเท่านั้น
เพราะมีในโคลงภาพฤๅษีดัดตนนั้นระบุชื่อทั้งฤๅษีจากรามเกียรติ์อย่าง ฤๅษีกไลยโกฏ ที่มีหน้าเป็นกวาง, ฤๅษีสังปติเหงะจากอิเหนา, ฤๅษีมโนชจากเนมิราชชาดกในศาสนาพุทธ, ฤๅษีอัจนะคาวี-ฤๅษียุทอักขระ-ฤๅษียาคะ ในตำนานพื้นเมืองของไทยที่ถูกนำชื่อไปตั้งเป็นชื่อเมืองอยุธยา (จารึกฤๅษีชุดนี้เลือนหายไปหนึ่งตน) และแม้แต่ฤๅษีวรเชษฐ ในนิทานพื้นเมืองอย่างเรื่องพระรถเมรี เป็นต้น
พูดง่ายๆ ว่า โดยนัยยะหนึ่งแล้ว บรรดานักสิทธิ์และฤๅษีที่ถูกนำมาแสดงท่าทางดัดตนเหล่านี้ ก็คือการรวบรวมรายชื่อผู้วิเศษที่มีชื่อเสียงเท่าที่ในสมัยโน้นรู้จัก ทั้งนักบวชจากศาสนาภายนอกภูมิภาคอุษาคเนย์ ทั้งในศาสนาพราหมณ์-ฮินดู ศาสนาพุทธ ศาสนาคริสต์ หรือแม้กระทั่งศาสนาเต๋าของจีน และฤาษีผู้วิเศษในวรรณกรรมพื้นเมืองอย่างพระรถเมรี หรืออิเหนา (ซึ่งเราไม่อาจแน่ใจได้นักว่า คือ ฤาษีเดียวกับในความหมายของอินเดียหรือไม่?)
มาจัดเรียงไว้ในแผนภูมิจักรวาล ที่แสดงออกผ่านทางแผนผังของวัดโพธิ์นั่นแหละครับ
ถึงแม้ว่าข้อความในจารึกโคลงภาพฤๅษีดัดตนจะระบุเอาไว้ชัดเจนว่า รูปฤๅษีและจารึกเหล่านี้ถูกสร้างขึ้นเพื่อ
“เป็นประโยชน์นรชาติสิ้น สบสถาน
เฉกเช่นโอสถทาน ท่านให้
ภูลเพ่อมพุทธสมภาร สมโพธิ์ พระนา
ประกาศพระเกีรยติ์ยศไว้ ตราบฟ้าดินสูญ”
(อักขรวิธีตามจารึก)
หมายความว่า สร้างขึ้นเพื่อเป็นการให้ทานรักษาโรค เพื่อเป็นบุญบารมีแก่รัชกาลที่ 3 เอง แต่ก็ปฏิเสธไม่ได้นะครับว่า การระบุชื่อผู้วิเศษ (ไม่ว่าจะเรียกว่าฤๅษี หรืออะไรก็ตาม) เหล่านี้ เป็นการรวบรวม และสร้างจักรวาลวิทยาตามปรัมปราคติใหม่ในยุคต้นกรุงรัตนโกสินทร์
ไม่ต่างอะไรกับการชำระบทละครรามเกียรติ์ หรือไตรภูมิโลกวินิจฉยกถา ที่รวบรวมเอาความรู้เกี่ยวกับรามายณะและไตรภูมิทั้งหลายจากตำราสารพัดชนิดมารวบรวมและเรียบเรียงเข้าด้วยกันอย่างที่ไม่มีมาก่อนหน้ายุคกรุงเทพฯ
ประติมากรรมรูปที่มักจะเรียกกันว่า “ฤๅษีดัดตน” ในวัดโพธิ์ จึงเป็นการรวบรวมเอาบรรดาผู้วิเศษ ผู้มีอิทธิฤทธิ์ ทั้งในศาสนาผี, พราหมณ์, พุทธ, คริสต์ และแม้กระทั่งเต๋าเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งในจักรวาลวิทยาของบุญบารมีที่รัชกาลที่ 3 ได้บำเพ็ญเพียรเอาไว้ที่วัดแห่งนี้
ในนามของ “โอสถทาน” นั่นเอง

-----------------------

"ผี พราหมณ์ พุทธ ในศาสนาไทย"
โดย คมกฤช อุ่ยเต็กเค่ง วิจักขณ์ พานิช และศิริพจน์ เหล่ามานะเจริญ (บรรณาธิการ)
ออกแบบปก ประกิต กอบกิจวัฒนา
320 บาท
ฟรีจัดส่งลงทะเบียน
สั่งซื้อทาง inbox