GAT Homestay - Đền Chúa Then Cao Bằng

22/12/2023

17/07/2023

TAM VỊ CHÚA BÓI LÀ AI?
(Giải thích cho những ai chưa rõ)

1. Tổ bói Đệ Nhất Đá Nhân
Chúa Đệ Nhất Đá Nhân có tài coi tử vi, tướng mạo và kinh dịch, xuất thân là người nước Tống, tên thật là Hoàng Chu Linh - vợ của vua Trần Thái Tông, hay còn gọi là Huệ Túc phu nhân.
Huệ Túc phu nhân là một nhân vật đóng góp công lao không nhỏ trong các sự việc quan trọng thời nhà Trần. Bà từng đáng cược tử vi thắng thái sư Trần Thủ Độ, giúp củng cố tinh thần kháng giặc Nguyên, giúp Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn đảm nhiệm chức Quốc Công Tiết Chế và cũng từng xem mệnh số cho rất nhiều tướng lĩnh con em nhà Trần.
Chúa Nhất đang được thờ tạm tại chúa A Nậu (chùa Sệu) thôn Đá Nhân, phường Ninh Khánh, tỉnh Ninh Bình. Đền Chúa đã bị tàn phá, nay chỉ còn ba pho tượng Chúa và nhị vị Vương Cô được đưa vào Chùa để thờ tạm. Bà là vị Chúa Bà duy nhất được ghi tại tấm bia có chữ TRẦN TRIỀU TIÊN CHÚA (không có bất cứ một vị Thánh nào của Tứ Phủ được bia đá ghi là Tiên Chúa)

2. Đệ Nhị Tổ bói: Chúa bà Đông Cuông Lê Mại Đại Vương
Chúa được thờ chính tại đền Đông Cuông, thôn Bến Đền, xã Đông Cuông, huyện Văn Yên, tỉnh Yên Bái
Đền nằm tại bờ tả sông Thao, các thành phố Yên Bái 55km
Tho ghi chép của cụ Lê Quý Đôn trong “Kiến văn tiểu lục” và Thần Tích của dòng mo họ Hà coi việc giữ đền, thì ngôi Đền trước đây thờ Đông Quang công chúa nổi tiếng anh linh. Đông Quang công chúa là bà Lê Thị Kiểm, vợ của ông Hà Văn Thiên, người Tày Đông Cuông, được Triều Đình giao cho cai quản vùng Đông Cuông.
Hiểu rằng, Mẫu Thượng Ngàn nơi đây được hình tượng hoá bởi một nhân vật lịch sử có thật là Đông Quang công chúa. Sử sách ghi lại rằng, chiến công của nhiều triều đại Việt Nam đều được phù hộ của Mẫu Thượng Ngàn. Vua Lê Lợi chính là người đã sắc phong cho Mẫu Thượng Ngàn là Lê Mại Đại Vương.
Như vậy, ở Đông Cuông, Mẫu Thượng Ngàn vừa là bậc anh linh, quyền cao tối thượng, vừa gần gũi, bình dị trong hình hài một người vợ, người mẹ trần thế có lai lịch, gốc tích rõ ràng.

3. Tổ Bói Đệ Tam: Vân Phong Động Chủ
Chúa Vân Phong ngự giá trên toà sơn trang, cảnh núi rừng xanh ngát, nơi thượng ngàn tụ khí linh khiêng. Đền thờ Chúa già Vân Phong nằm trong động Vân Phong, hang Gia Long, núi Già Lam, thuộc thị trấn Tĩnh Túc, huyện Nguyên Bình, tỉnh Cao Bằng.
Chúa Bà được coi là Tổ Then, Chúa thường ngự thạch bàn, ngày ngày tu luyện, một đời làm phúc cứu dân, bao nhiêu nghiệp chướng xoay vần hoá không, hành nghề tạo phúc muôn đời nhớ ơn.
Đền thờ Chúa già còn ít người biết đến, xin được trích một đoạn văn về Tổ Bói Đệ Tam do Cụ Cố thủ nhang viết nên như sau:

“Đồn rằng xưa ở Thiên Tào
Nữ Oa đội đá vá ba mảnh trời
Một viên vô ý đánh rơi
Xuống vùng Tĩnh Túc khi người chưa sinh
Ngọc Hoàng sắc chỉ đế đình
Sai Bà hải ngọc băng mình trần gian
Hòn đá xưa là núi vàng
Ở vùng Tĩnh Túc sơn trang bây giờ
Lưu truyền sự tích bằng thơ
Để cho trần thế không ngờ việc chi
Tĩnh Túc, Phia Oắc uy nghi
Nơi Chúa Bà ngự chơi cùng từ xuân
Chúa Bà thượng ngự làm thơ
Chúa không chấp lính, chỉ ngồi khoan thai”..

09/11/2022

CHÚA THEN LÀ AI?
Chúa then Là một trong ba vị chúa bói nổi tiếng nhất Việt Nam. Người Tày quan niệm chúa Then là đại diện cho thần tiên, cầu nối tâm linh, thỉnh cầu, mong ước của con người thấu tới tai đất trời.

Chúa Then hành nghề tạo phúc, nhiều dòng họ thờ gọi Then Then tổ (kế tử truyền tôn), Then có nghĩa khác (thiên binh thiên tướng), vị thần tiên ở cõi trời, đức chốn tổ Linh Quang ảnh hưởng niềm tin đối với con người, chúa Then ở đền giữ gìn qua nhiều dòng họ (đã được bắt pháp) nguồn tín ngưỡng có nhiều nơi thờ chúa Then, chúa Then là vị nhân thần nằm trong tực thờ Tam Tứ Phủ.

Ngài có năm sinh năm hóa, con cháu của họ đang hành nghề”.

Thủa xưa Chúa Then giá ngự trên một tòa sơn trang, cảnh núi rừng xanh ngan ngát, nơi thượng ngàn tụ khí linh thiêng, chúa bà được coi là Tổ Then, trang phục chúa bà thường mặc áo đen chàm vạt ngắn, trang sức thường vận kiềng bạc đen khảm nạm ngọc lam.

Chúa Then thường ngự trên thạch bàn, ngày ngày chúa tu luyện đến cả quỷ cũng sợ uy linh, một đời làm phúc cứu dân, bao nhiêu nghiệp chướng xoay vần hóa không, hành nghề tạo phúc muôn đời nhớ ơn.