06/03/2026
Vì sao hãng tàu áp dụng phụ phí chiến tranh (War Risk Surcharge) và vì sao nhiều tàu phải dừng hoạt động?
Trong bối cảnh xung đột quân sự tại khu vực Trung Đông, đặc biệt sau những căng thẳng liên quan đến Iran và Mỹ, ngành vận tải biển toàn cầu đang chịu ảnh hưởng lớn. Một trong những thay đổi rõ rệt nhất là việc nhiều hãng tàu bắt đầu áp dụng phụ phí chiến tranh (War Risk Surcharge – WRS) và một số tuyến vận tải bị gián đoạn do tàu thuyền phải tạm dừng hoặc neo chờ.
Vậy vì sao hãng tàu áp dụng phụ phí chiến tranh và vì sao nhiều tàu phải dừng hoạt động? Dưới đây là những nguyên nhân chính.
1. Chi phí bảo hiểm chiến tranh tăng đột biến
Khi tàu đi qua các khu vực có xung đột quân sự như Trung Đông, eo biển Hormuz hoặc Biển Đỏ, các công ty bảo hiểm hàng hải sẽ xếp những khu vực này vào vùng rủi ro chiến tranh (War Risk Zone).
Trong trường hợp đó, hãng tàu bắt buộc phải mua bảo hiểm chiến tranh (War Risk Insurance) cho tàu và hàng hóa.
Mức phí bảo hiểm có thể tăng rất mạnh so với bình thường. Trong nhiều trường hợp, phí bảo hiểm có thể tăng từ 0.01% giá trị tàu lên tới 1–3% giá trị tàu trong thời gian xảy ra chiến tranh.
Ví dụ:
Một con tàu container có giá trị khoảng 100 triệu USD có thể phải trả thêm 1–3 triệu USD tiền bảo hiểm cho một chuyến đi khi đi qua khu vực chiến sự.
👉 Vì vậy, các hãng tàu buộc phải áp dụng War Risk Surcharge để bù đắp phần chi phí phát sinh này.
2. Nguy cơ tàu bị tấn công hoặc mất hàng
Trong khu vực chiến sự, tàu thương mại có thể đối mặt với nhiều rủi ro an ninh nghiêm trọng, bao gồm:
- Tấn công bằng tên lửa hoặc drone
- Mìn biển
- Cướp biển hoặc lực lượng quân sự kiểm soát
- Bị bắt giữ hoặc kiểm tra kéo dài
Những rủi ro này có thể gây thiệt hại rất lớn cho hãng tàu, cả về tài sản lẫn con người.
Trong thời gian gần đây tại khu vực Trung Đông, nhiều tàu dầu và tàu hàng đã bị tấn công bằng tên lửa hoặc máy bay không người lái (drone). Tính đến ngày 05/03, đã có ít nhất 5 tàu bị hư hại và một số thủy thủ thiệt mạng trong khu vực.
👉 Điều này khiến các hãng tàu phải áp dụng phụ phí để bù đắp rủi ro vận hành.
3. Chi phí vận hành tàu tăng cao
Để đảm bảo an toàn khi đi qua khu vực có nguy cơ chiến tranh, hãng tàu phải tăng cường nhiều biện pháp bảo vệ và vận hành.
Các chi phí phát sinh bao gồm:
- Thay đổi tuyến đường để tránh khu vực nguy hiểm
- Đi vòng xa hơn, làm tăng chi phí nhiên liệu
- Tăng tốc độ tàu để giảm thời gian ở vùng nguy hiểm
- Tăng cường an ninh và hệ thống giám sát trên tàu
- Trả phụ cấp rủi ro cho thuyền viên
- Giá dầu tăng cao
👉 Những chi phí này không nằm trong cước vận tải biển thông thường, vì vậy hãng tàu phải áp dụng phụ phí chiến tranh.
4. Tắc nghẽn và chậm trễ trong vận tải
Chiến tranh hoặc căng thẳng quân sự có thể gây ra nhiều gián đoạn đối với hoạt động vận tải biển, bao gồm:
- Đóng cửa tạm thời các eo biển hoặc cảng biển
- Kiểm tra tàu nghiêm ngặt hơn
- Tắc nghẽn tại các tuyến hàng hải quan trọng
- Khi tàu phải neo chờ lâu hoặc thay đổi tuyến hành trình, chi phí khai thác tàu và chi phí vận hành đều tăng lên đáng kể.
5. Quy định từ các tổ chức bảo hiểm hàng hải quốc tế
Các tổ chức bảo hiểm hàng hải quốc tế như Joint War Committee (JWC) thường xuyên đánh giá mức độ rủi ro của các tuyến hàng hải trên thế giới.
Khi một khu vực được liệt kê vào danh sách khu vực chiến tranh hoặc khu vực rủi ro cao, các hãng tàu gần như bắt buộc phải:
mua bảo hiểm chiến tranh bổ sung
áp dụng War Risk Surcharge đối với hàng hóa vận chuyển qua khu vực đó.
6. Vì sao nhiều tàu phải dừng hoặc neo chờ?
Một trong những điểm nóng hiện nay là eo biển Hormuz – tuyến hàng hải chiến lược kết nối Vịnh Ba Tư với phần còn lại của thế giới.
Đây là tuyến vận tải cực kỳ quan trọng vì:
👉 Khoảng 30% lượng dầu mỏ của thế giới được vận chuyển qua khu vực này.
Sau khi căng thẳng quân sự gia tăng, nhiều tàu thuyền buộc phải tạm dừng hoặc neo chờ vì các lý do sau:
- Iran cảnh báo tàu hạn chế đi qua khu vực
- Sau các sự kiện quân sự, lực lượng Iran đã đưa ra nhiều cảnh báo an ninh đối với tàu thuyền đi qua khu vực.
- Các tàu thương mại bị tấn công
- Một số tàu thương mại đã bị tấn công trong khu vực, khiến nhiều hãng tàu quyết định tạm dừng tuyến hoặc thay đổi hành trình.
- Bảo hiểm bị hủy hoặc hạn chế
- Nhiều công ty bảo hiểm quốc tế ngừng cung cấp bảo hiểm cho tàu đi qua khu vực chiến sự.
👉 Trong ngành hàng hải, nếu tàu không có bảo hiểm, tàu không được phép hoạt động.
Hàng trăm tàu phải neo chờ
Hiện nay có khoảng 150 tàu đang phải neo chờ trong khu vực do rủi ro chiến tranh và thiếu bảo hiểm.
7. Tác động đến chuỗi cung ứng và vận tải biển
Khi tàu thuyền phải tránh hoặc dừng hoạt động tại khu vực chiến sự, thị trường vận tải biển sẽ chịu nhiều ảnh hưởng:
- Cước vận tải biển tăng mạnh
- Container bị chậm lịch (delay)
- Thiếu tàu hoặc cắt chuyến
- Phụ phí chiến tranh tăng
- Lịch tàu thay đổi liên tục
- Nhiều booking bị hủy do không còn chỗ trên tàu
Điều này đặc biệt ảnh hưởng đến các tuyến vận tải từ châu Á đến Trung Đông và các quốc gia vùng Vịnh. (Iran; Iraq; UAE;Qatar; Kuwait, Oman, Hahrain, Egypt, Jordan, Kìngdom of Saudi Arabia).
News update from Nitoda Team
