16/07/2026
[CHUYỆN BỐN PHƯƠNG] – KHI LÁ CHẮN KIỂM DUYỆT BỊ ĐÁNH ĐỔI BẰNG HỢP ĐỒNG TỈ ĐỒNG: PHẢI CHĂNG LÀ SỰ THA HÓA CỦA KHÂU "GÁC CỔNG"?
Liên quan đến vụ án cuốn sách “Chuyện với Thanh - Lời kể mới về ánh sáng” của tác giả Nguyễn Thành Nam, Cơ quan An ninh điều tra Công an TP. Hà Nội vừa chính thức khởi tố và bắt tạm giam thêm 3 bị can thuộc Nhà xuất bản (NXB) Hội Nhà văn Việt Nam, bao gồm:
Bà Nguyễn Thúy Hằng – Giám đốc NXB Hội Nhà văn.
Ông Đào Bá Đoàn – Tổng biên tập NXB Hội Nhà văn.
Ông Nguyễn Văn Yên – Trưởng ban biên tập NXB Hội Nhà văn.
Đây là bước đi quyết liệt tiếp theo của cơ quan chức năng sau khi tác giả Nguyễn Thành Nam bị bắt giữ về tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm nhằm chống Nhà nước…”.
Hợp đồng 1 tỉ đồng và cái giá của sự buông lỏng
Theo thông tin từ cơ quan điều tra, để cuốn sách mang nội dung xuyên tạc lịch sử cách mạng, bóp méo đường lối, chủ trương của Đảng và xúc phạm nghiêm trọng đến hình tượng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Đại tướng Võ Nguyên Giáp... được ra đời, NXB Hội Nhà văn đã ký hợp đồng hợp tác xuất bản với Nguyễn Thành Nam. Tác giả này đã nộp 1 tỉ đồng cho nhà xuất bản.
Từ tháng 6 đến cuối tháng 9-2025, bộ ba lãnh đạo và biên tập viên nói trên đã trực tiếp đọc, biên tập, chỉnh sửa và tạo điều kiện để "nhào nặn" ra một sản phẩm văn hóa độc hại. Dư luận đặt câu hỏi: Số tiền 1 tỉ đồng kia có phải là lý do khiến một cơ quan quản lý xuất bản vốn được coi là uy tín lại sẵn sàng nhắm mắt làm ngơ, "bán" đi trách nhiệm và lương tâm nghề nghiệp để thông qua một nội dung đầy sai phạm?
Lỗ hổng kiểm duyệt không còn là câu chuyện "sơ suất"
Nếu như trước đây, khi một cuốn sách sai phạm lọt ra thị trường, người ta thường đổ lỗi cho sự "sơ sót", "năng lực yếu kém" hay "quá tải trong công tác duyệt bản thảo", thì vụ án này đã phơi bày một sự thật trần trụi và đáng báo động hơn rất nhiều. Đó không còn là sơ suất vô tình, mà là hành vi vi phạm pháp luật có hệ thống, đi từ người đứng đầu cơ quan (Giám đốc) đến người chịu trách nhiệm nội dung (Tổng biên tập, Trưởng ban biên tập).
Khi những người mang danh "gác cổng văn hóa" lại chủ động mở cửa cho luồng tư tưởng lệch lạc, độc hại thâm nhập vào xã hội vì lợi ích kinh tế, thì đó là sự tha hóa nghiêm trọng.
Quy trình kiểm duyệt vốn được sinh ra để bảo vệ độc giả, bảo vệ các giá trị lịch sử và hệ tư tưởng của quốc gia. Thế nhưng, khi cái khiên bảo vệ ấy bị biến thành công cụ trục lợi, nó sẽ để lại những hệ lụy khôn lường cho nhận thức của xã hội, đặc biệt là thế hệ trẻ – những người dễ bị tác động bởi cái gọi là "lời kể mới về ánh sáng" đầy tính ngụy tạo.
Bài học đắt giá cho ngành xuất bản
Quyết định khởi tố bộ ba lãnh đạo NXB Hội Nhà văn là lời cảnh tỉnh đanh thép nhất gửi tới toàn ngành xuất bản. Tự do học thuật, tự do sáng tác luôn được tôn trọng, nhưng mọi hoạt động xuất bản phải thượng tôn pháp luật và tôn trọng sự thật lịch sử. Không một khoản lợi nhuận nào, không một bản hợp đồng thương mại nào được phép đặt lên trên an ninh văn hóa và lợi ích quốc gia.
Vụ việc này cho thấy các cơ quan quản lý cấp cao đang làm rất nghiêm, không có vùng cấm. Xử lý phần ngọn (thu hồi sách, xử phạt các cơ quan báo chí ca ngợi mù quáng) là chưa đủ, mà phải cắt bỏ tận gốc rễ những "con sâu" ngay trong chính bộ máy thẩm định.
Bạn có góc nhìn thế nào về trách nhiệm của những người "gác cổng văn hóa" trong vụ án này? Hãy chia sẻ quan điểm của bạn cùng Chuyện Bốn Phương.