04/09/2026
Một bức họa, nửa bộ sử Tô Châu
Cô Tô Phồn Hoa Đồ (còn có tên là Thịnh Thế Tư Sinh Đồ) là một trong những trường quyển phong tục quan trọng nhất thời nhà Thanh, đồng thời là nguồn tư liệu hình ảnh quý giá nhất để nghiên cứu đời sống đô thị Tô Châu thế kỷ 18. Tác giả là họa sĩ cung đình thời Thanh Từ Dương, vẽ vào khoảng năm Càn Long thứ 24 (1759). Hiện tác phẩm được Bảo tàng tỉnh Liêu Ninh cho Bảo tàng Tô Châu (khu Tây) mượn trưng bày trong triển lãm đặc biệt về sự phồn hoa của Cô Tô, mở cửa đến hết ngày 11 tháng 10.
Hoàng đế Càn Long sáu lần tuần du phương nam, trong đó rất nhiều lần dừng chân tại Tô Châu. Khi ấy Tô Châu đã là một trong những đô thị giàu có bậc nhất cả nước, vì vậy Càn Long mong muốn có một tác phẩm ghi lại sự phồn vinh nơi đây, và Từ Dương đã vẽ nên Cô Tô Phồn Hoa Đồ.
Trong Hán ngữ cổ, "tư sinh" (滋生) mang nghĩa hưng thịnh, sinh sôi, phát triển. Bởi vậy, ý nghĩa thực sự của Thịnh Thế Tư Sinh Đồ chính là: cảnh tượng phồn hoa được ươm mầm và nảy nở từ thời thịnh trị.
Cô Tô Phồn Hoa Đồ có tổng chiều dài khoảng 12 mét, sử dụng hình thức cuộn tranh dài truyền thống của Trung Hoa, mở ra chầm chậm như một thước phim điện ảnh. Dù bức họa xuất hiện hàng nghìn nhân vật nhưng không hề tạo cảm giác lộn xộn. Khách bộ hành trên cầu, thuyền bè dưới sông, tiểu thương bên đường đều tuần theo một nhịp điệu luân chuyển hết sức tự nhiên. Mối tương quan "người trong cảnh, cảnh trong người" này chính là đặc trưng cốt lõi của mỹ học đô thị phương Đông.
Điểm chạm thực sự lay động lòng người nằm ở chỗ: bức tranh không hề hữu ý khắc họa bậc anh hùng, cũng chẳng có những màn chiến tranh hùng tráng. Nhân vật trung tâm của bức họa là vô số những con người bình dị: người lái đò, kẻ buôn gánh bán bưng, người thợ thủ công, bậc thư sinh, đứa trẻ thơ... Chính họ đã hòa quyện tạo nên sức sống chân thực và tươi mới nhất của Tô Châu triều Càn Long. Đó cũng là lý do vì sao Cô Tô Phồn Hoa Đồ trải qua hơn hai trăm năm vẫn vẹn nguyên sức cuốn hút.